เมืองตัวอย่างที่ปรับเปลี่ยนพื้นที่รอบแม่น้ำเพื่อคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น

ภายหลังจากยุคปฏิวัติอุตสาหกรรม เทคโนโลยีและโครงสร้างพื้นฐานในด้านต่างๆ ได้เจริญก้าวหน้าไปอย่างรวดเร็ว ความสัมพันธ์ระหว่างคนกับแม่น้ำที่เหมือนเป็นเส้นเลือดใหญ่ของผู้คนในอดีตจึงเริ่มลดน้อยลง วิถีชีวิตของผู้คนเริ่มห่างเหินจากแม่น้ำมากขึ้นเรื่อยๆ ส่งผลให้แม่น้ำหลายสายในเมืองต่างๆ ถูกละเลยและปล่อยให้เน่าเสียจนกลายเป็นแหล่งเสื่อมโทรม

อย่างไรก็ตามก็ยังมีบางเมืองที่ยังให้ความสำคัญกับแม่น้ำและพื้นที่รอบบริเวณด้วยการร่วมด้วยช่วยกันผลักดันโครงการที่มีเป้าหมายเพื่อพัฒนาหรือฟื้นฟูพื้นที่รอบแม่น้ำให้กลับมาสวยงามและเกิดประโยชน์อีกครั้ง ซึ่งนับเป็นจุดเริ่มต้นที่ดีอย่างมากสำหรับการสร้างให้เกิดคุณภาพชีวิตที่ดีของชาวเมือง

Seoul, South Korea

ก่อนที่จะกลายมาเป็นพื้นที่สาธารณะสุดคูลอย่างเช่นทุกวันนี้ บริเวณแม่น้ำ Cheongycheon สายนี้เต็มไปด้วยมลภาวะเน่าเสียที่เกิดจากน้ำเสียของโรงงานอุตสาหกรรมใกล้เคียง การพัฒนาพื้นที่ตลอดความยาว 11 กิโลเมตรของแม่น้ำเกิดจากโครงการ Cheonggyecheon River โดย SeoAhn Total Landscape เมื่อปี 2005 ที่ต้องการปรับสภาพแวดล้อมให้กลับมาดูสวยงามและเป็นพื้นที่สาธารณะของประชาชนอย่างแท้จริง

Ljubljana, Slovenia

ในช่วงต้นของศตวรรษที่ 20 ริมฝั่งทั้งสองด้านของแม่น้ำ Ljubljanica เริ่มทรุดตัวเพราะเกิดโครงการขยายพื้นที่ถนนและโครงสร้างพื้นฐานต่างๆ จำนวนมาก และด้วยความที่แม่น้ำไหลผ่านใจกลางเมืองจึงทำให้เกิดความกังวลว่าจะส่งผลกระทบต่อผู้คนบริเวณนั้นโดยตรง ในปี 2011 ทางการเมืองจึงใช้เงินลงทุนกว่า 20 ล้านยูโรเพื่อปรับเปลี่ยนสภาพริมฝั่งแม่น้ำให้กลายเป็นทางเดินและพื้นที่สาธารณะสำหรับพักผ่อนหย่อนใจของชาวเมือง

Madrid, Spain

ในช่วงก่อนปี 2011 สองฝั่งแม่น้ำ Manzanares ที่ไหลผ่านกรุง Madrid ขนาบด้วยถนนไฮเวย์สำหรับรถที่เร่งรีบเท่านั้น การเข้าถึงแม่น้ำไม่สามารถทำได้ แน่นอนว่ากิจกรรมรอบแม่น้ำก็ย่อมทำไม่ได้เช่นกัน โครงการ RIO Madrid โดยบริษัท West 8 เกิดขึ้นเพื่อให้ประชาชนได้กลับมาใช้ประโยชน์จากแม่น้ำสายนี้อีกครั้ง ด้วยเงินลงทุนกว่า 280 ล้านยูโรได้เนรมิตให้สองฝั่งแม่น้ำกลายเป็นพื้นที่สีเขียว มีส่วนให้ผู้คนมาทำกิจกรรมกลางแจ้ง และกลายเป็นจุดศูนย์รวมผู้คนแห่งใหม่ของเมือง

Paris, France

กรุงปารีสเป็นเมืองใหญ่ที่ได้ชื่อว่ามีผู้คนอยู่อาศัยหนาแน่นอันดับต้นๆ ของโลก โดยตลอดสองข้างของแม่น้ำ Seine ได้รับการสงวนจากองค์การยูเนสโกในฐานะพื้นที่มรดกโลก แต่จากการขยับขยายพื้นที่สำหรับการสัญจรด้วยรถยนต์ ทำให้ริมฝั่งแม่น้ำหลายช่วงกลายเป็นถนนแทนที่จะเป็นทางเดินเลียบริมน้ำ โครงการ Berges de seine จึงเกิดขึ้นเมื่อปี 2011 เพื่อปรับปรุงพื้นที่เลียบแม่น้ำให้เปลี่ยนมาเป็นทางเดินและพื้นที่สาธารณะของชาวเมืองอีกครั้ง

Lyon, France

สองฝั่งของแม่น้ำสายสำคัญของเมือง Lyon อย่าง Rhône ล้วนเป็นถนนและท่าเรือซึ่งบดบังทัศนียภาพเป็นอย่างมาก เมื่อปี 2003 ทางการเมืองจึงได้ผุดโปรเจ็คปรับภูมิทัศน์ริมฝั่งแม่น้ำ โดยบริษัท In Situ Architectes Paysagistes ผู้ชนะโครงการได้เสนอไอเดียปรับเปลี่ยนถนนและที่จอดรถริมแม่น้ำความยาวกว่า 5 กิโลเมตร ให้เป็นพื้นที่สาธารณะสำหรับนั่งพักผ่อนริมน้ำ ทำกิจกรรมกลางแจ้ง ตกปลา ปั่นจักรยาน รวมถึงจุดนัดหมายแห่งใหม่ของเมือง

Bordeaux, France

ตั้งแต่ช่วงศตวรรษที่ 18 เป็นต้นมา พื้นที่ฝั่งซ้ายของแม่น้ำ Garonne เป็นเขตอุตสาหกรรมสำคัญเพราะเป็นที่ตั้งของท่าเรือ Port de la Lune แต่พอถึงศตวรรษที่ 20 บริเวณดังกล่าวกลับถูกปล่อยร้างจนเริ่มเสื่อมโทรมกลายเป็นพื้นที่จอดรถ นั่นทำให้ทางการเมืองเกิดความคิดพัฒนาพื้นที่ริมแม่น้ำเพื่อให้เกิดประโยชน์กับชาวเมืองอีกครั้ง เริ่มจากสร้างเส้นทางรถรางเลียบแม่น้ำที่ขนาบด้วยทางเท้าเมื่อปี 2005 ต่อด้วยการปรับปรุงภูมิทัศน์เป็นพื้นที่สาธารณะให้ชาวเมืองได้พักผ่อน ผลงานการออกแบบของ Michel Courajoud ซึ่งเสร็จสมบูรณ์ในปี 2009

Moscow, Russia

จากกระแสการปรับเปลี่ยนพื้นที่ริมน้ำเพื่อคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นของชาวเมืองในแต่ละเมืองในยุโรปทำให้เมื่อปี 2015 ที่ผ่านมาทางการกรุงมอสโกก็เกิดแนวคิดนี้เช่นกัน โดยได้มอบหมายให้ผู้ชนะโครงการอย่าง Project Meganom ออกแบบพื้นที่สาธารณะความยาวประมาณ 1 กิโลเมตรริมฝั่งแม่น้ำ Moskva ให้กลายเป็นสถานที่พักผ่อนหย่อนใจของผู้คนอย่างแท้จริง ในบริเวณดังกล่าวเต็มไปด้วยบรรยากาศสบายๆ มีทางเดินเล่นเลียบแม่น้ำ เก้าอี้นั่งพักผ่อน น้ำพุ พื้นที่ทำกิจกรรมกลางแจ้ง และการแสดงต่างๆ ที่หมุนเวียนมาแสดงในแต่ละฤดู

Singapore

โปรเจ็ค Bishan Park by Atelier Dreiseitl เมื่อปี 2012 นี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเพิ่มพื้นที่ระบายน้ำหากเกิดเหตุน้ำท่วมด้วยการปรับเปลี่ยนพื้นที่รอบแม่น้ำ Kallang ซึ่งมีลักษณะเป็นคลองให้กลายเป็นพื้นที่สีเขียวใจกลางเมืองที่เรียกว่า Bishan Park โดยใช้หลักการ ABC Water นั่นคือ Active, Beautiful และ Clean เพื่อให้ประชาชนที่อาศัยอยู่รอบบริเวณได้ใช้ประโยชน์จากแหล่งน้ำและมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น

New York, U.S.A.

สาเหตุที่ทำให้มหานครนิวยอร์คต้องกลับมาทบทวนความสัมพันธ์กับแม่น้ำ Hudson ไม่ได้มาจากความต้องการพื้นที่สาธารณะหรือความใกล้ชิดกับแม่น้ำเท่านั้น แต่มีส่วนมาจากปัญหาโลกร้อนด้วยเช่นกัน ภายหลังการเกิดพายุเฮอริเคน Sandy ถล่มอย่างหนัก ทำให้ทางการต้องคิดหาแนวทางป้องกันน้ำท่วมเมืองในอนาคต โดยได้ BIG’s design team เข้ามาดูแลโปรเจ็คในปี 2014 โครงการ Rebuild by Design นี้ใช้แนวคิดการสร้างพื้นที่สาธารณะรอบเกาะแมนฮัตตันเพื่อใช้เป็นแนวกำแพงป้องกันน้ำท่วมที่มีประสิทธิภาพซึ่งช่วยเสริมสร้างความสัมพันธ์ระหว่างคนในแต่ละชุมชนได้เป็นอย่างดีอีกด้วย

ที่มา: landarchs.com